De geschiedenis van Crailo
Van landgoed en groene villawijk naar een bijzondere plek voor onderwijs, wonen en werk.

Ontdek hoe Crailo veranderde van landgoed in een groene villawijk en hoe het voormalige blindeninstituut aan de Amersfoortsestraatweg 180 ontstond. Historische foto's, kaarten en documenten brengen het verhaal tot leven; bij elke alinea is het oorspronkelijke stuk te openen om zelf verder te lezen.
Beelden: collectie Historische Kring Bussum (beeldbank), met het objectnummer bij elk beeld. Een poststempel of een tekst op een kaart dateert de kaart, niet altijd de opname.
Crailo: van landgoed tot groene villawijk
De geschiedenis van Crailo gaat eeuwen terug. De naam wordt in historische beschrijvingen in verband gebracht met het oude Krayloo, kraaienbos. In 1628 verwierf Kiliaen van Rensselaer, koopman en bewindhebber van de West-Indische Compagnie, hier grond. Zijn familie bleef lange tijd met het gebied verbonden. document: R1084 R1087 R1089
In de negentiende eeuw kwam het landgoed in handen van de familie Langerhuizen. Pieter Langerhuizen Lambertuszoon (1839-1918), eerder burgemeester van Huizen en van Bussum, bracht in 1879 Noord- en Zuid-Crailo weer samen. Historische beschrijvingen spreken over een landgoed van ongeveer honderd hectare. Langerhuizen was ook kunstverzamelaar: van 1881 tot 1920 stond op Crailo een museum waarin hij zijn collectie toonde. De Museumlaan herinnert daar nog aan. document: R1083 R1084 R1088 R0197

Van landgoed naar villapark
Rond 1902 verkocht Langerhuizen, volgens de beschrijving in Tussen Vecht en Eem, zijn landgoed tijdens zijn leven aan een groep kopers, onder wie de Larense hotelier en kunsthandelaar Jan Hamdorff. De kopers richtten in 1902 de Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen Crailoo op, met plannen voor ruime villaparken in een bosrijke omgeving. De verkoopbrochure uit dat jaar laat zien hoe het wonen tussen bomen en lanen werd voorgesteld. document: R1083 R1085

Aan de verkoop was volgens diezelfde beschrijving een voorwaarde verbonden: het eigenlijke landgoed mocht pas na het overlijden van Langerhuizen worden ontwikkeld. Hij overleed op 11 april 1918; daarna konden de plannen verder worden uitgevoerd. De oorspronkelijke verkoopakte is niet gelezen, en de beschrijving van Langerhuizens rol bij de oprichting van de maatschappij verschilt per publicatie. document: R1083 R1085
Verschillende ontwerpers waren betrokken. Tuinarchitect P.H. Wattez tekende rond 1902 de nabijgelegen villaparken De Eng en Het Loo. Voor het landgoed zelf volgden ontwerpen van L.A. Springer (1918), K.P.C. de Bazel en, in 1928, Wouter Hamdorff. Van elk ontwerp is maar een klein deel uitgevoerd: de verkoop van kavels verliep moeizaam en de ontwikkeling duurde veel langer dan voorzien. De buurt ontstond daardoor in stappen, en de bestaande lanen en bospercelen bleven het beeld bepalen. document: R1083 R1085
Het behoud van het bos
In 1939 werd het noordoostelijke deel van Crailo verkocht aan het Goois Natuurreservaat. De publicatie uit 1986 noemt 57 hectare voor 208.000 gulden; het natuurreservaat zelf spreekt van 56 hectare. Zo bleef een groot deel van het bos als natuurgebied behouden. document: R1083 R1087
In 1941 werd volgens de historische beschrijving nog eens ongeveer 33 hectare aan de gemeente Huizen verkocht voor volkshuisvesting. Van het oorspronkelijke landgoed bleef in die beschrijving ongeveer tien hectare over voor de villaparkontwikkeling. Dat is een globale verdeling van het landgoed, geen meting van wat toen al bebouwd was. De bebouwing kwam in de decennia daarna geleidelijk tot stand; zo ontstond de ruim opgezette, groene villawijk van nu. document: R1083
Van de buurt naar het instituutsterrein
Binnen die bredere omgeving heeft het Visio-complex een eigen geschiedenis. Bij de aankoop van het instituutsterrein komen andere namen en andere transacties in beeld: de gemeente Bussum, de heer Van Leeuwen Boomkamp en de Maatschappij Het Bosch van Bredius. Dat is dus niet dezelfde koop als de overgang van het landgoed Crailo rond 1902. Hoe de verschillende eigendommen en perceelsgrenzen precies op elkaar aansloten, moet een oude kaart of akte nog laten zien. document: R1069 R1070 R1067

1929 en 1930: grond voor een nieuw blindeninstituut
Het Amsterdamse Instituut tot Onderwijs van Blinden en het Gesticht voor Volwassen Blinden, gevestigd aan de Vossiusstraat en de Stadhouderskade, zaten krap. Pogingen om in Amsterdam grond te vinden strandden op de kosten. In het najaar van 1929 verschenen de eerste berichten over een verhuizing naar het Gooi: een terrein aan de Amersfoortsestraatweg bij De Gooische Boer, goed bereikbaar met trein, tram en bus en met veel ruimte in een gezonde lucht, zoals de krant het samenvatte. document: R1067 R1068
De aankoop bestond uit twee samenhangende delen: open grond langs de straatweg en een aangrenzend bosgedeelte daarachter. Opmerkelijk is dat de gemeente Bussum eigenaar was van het voorste deel, terwijl die grond in de gemeente Huizen lag. Volgens het Algemeen Handelsblad had dit deel een front van ongeveer 230 meter aan de straatweg en een diepte van gemiddeld 100 meter. document: R1066 R1067 R1070
Op 28 september 1929 berichtte De Gooi- en Eemlander over het voorstel van B en W van Bussum om 22.275 vierkante meter voor 54.000 gulden aan het instituut te verkopen. Op 1 oktober meldde de krant dat de raad conform had besloten. Die oppervlakte en prijs horen bij de gemeentelijke aankoop, niet bij het hele latere complex. document: R1064 R1065
Voor het bosgedeelte noemt De Telegraaf in november 1929 de heer Van Leeuwen Boomkamp als verkoper van het bosterrein, een dennenbos met eikenhout waarop volgens de krant al vaker het oog van speculanten was gevallen. Het Algemeen Handelsblad meldt op 17 januari 1930 dat de overeenkomst met de Maatschappij Het Bosch van Bredius over ongeveer 8 hectare bosgrond tot stand kwam zodra Gedeputeerde Staten de gemeentelijke grondverkoop hadden goedgekeurd. De ene koop hing dus aan de andere. Of Van Leeuwen Boomkamp en de maatschappij dezelfde partij waren, blijkt niet uit de berichten. document: R1069 R1070 R1071
De oppervlaktes lopen in de kranten uiteen: ruim 10 hectare in een vroeg bericht, 8,5 hectare in andere berichten, en bij de opening in 1932 tweeënhalve hectare van Bussum plus zes hectare van aangrenzende eigenaren. Voor een exacte reconstructie zijn de koopakten en meetkaarten nodig. Die moeten ook laten zien wie formeel als verkoper optrad en welke afspraken bij elk deel hoorden. document: R1068 R1067 R1076 R1075
Het archiefnummer dat verder kan helpen
Het gemeentelijke verkoopdossier is precies aanwijsbaar. De inventaris van de archieven van de gemeente Bussum 1919-1989 (toegang SSAN052, Archief Gooi en Vechtstreek) vermeldt onder nummer 429: verkoop van een perceel grond aan de Amersfoortsestraatweg (gemeente Huizen), sectie A nummer 740, aan het Blindeninstituut, 1929. Op pagina 131 van dezelfde inventaris staan de raadsstukken uit 1929 en 1930. document: R1080 R1081 R1082
De inventaris is openbaar, maar de stukken in dossier 429 zelf zijn nog niet ingezien. Juist daarin kunnen de volledige voorwaarden, een tekening, correspondentie of een verwijzing naar de notariële akte staan. Voor het bosgedeelte is daarnaast een afzonderlijke akte nodig; een mogelijke zoekingang is het vennootschapsdossier van Het Bosch van Bredius bij het Nationaal Archief. document: R1080 R1141
Een nieuw complex aan de bosrand
Het instituut trok niet in een bestaand landhuis. Er werd een nieuw gebouwencomplex ontworpen met ruimte voor onderwijs, wonen, muziek en werkplaatsen. Het ontwerp is van architect A.D.N. van Gendt (bureau Gebrs. van Gendt, Amsterdam), die in maart 1932 overleed, kort voor de opening. Bij het Nieuwe Instituut is het project terug te vinden in het archief van Architectenbureau Van Gendt en Zonen. document: R1068 R1073 R1076 R1090 R1141
De ligging in het groen was onderdeel van het plan. Het Algemeen Handelsblad schreef in januari 1930 dat de gebouwen op het open terrein kwamen, dat de bossen intact bleven en dat tussen de gebouwen nieuw bos zou worden aangeplant. Het Vaderland beschreef in augustus 1930 een rooilijn evenwijdig aan de rijksstraatweg en drie hoofdgebouwen op ongeveer 95 meter van de weg, juist in de bosrand, om de stadsbouw in het landschap zoveel mogelijk te maskeren. Een ander bericht meldde dat bijna het hele bos gespaard bleef, omdat ook het bestuur van het instituut prijs stelde op het behoud van natuurschoon. Dit laat zien hoe het terrein destijds werd gepresenteerd; een krantenbericht is nog geen getekende voorwaarde die blijvend geldt. document: R1070 R1072 R1071

De nieuwbouw werd mogelijk gemaakt door een legaat van anderhalf miljoen gulden van mejuffrouw P.M. van Weel uit Den Haag; een bronzen plaat in het voorportaal herinnerde daaraan. De aanbesteding vond plaats in juli 1930. Het werk ging naar de firma H. Lesage uit Amsterdam voor 846.450 gulden; de bouw duurde van oktober 1930 tot augustus 1932. Het legaat en de grondkoop zijn twee verschillende financiële onderdelen van het verhaal. Of aan de nalatenschap bijzondere bestedingsvoorwaarden waren verbonden, is niet vastgesteld. document: R1076 R1077 R1079 R1075
De komst van het instituut riep ook reacties op. De kop 'Huizen niet enthousiast' uit november 1929 ging over bezwaren van het gemeentebestuur van Huizen: de gemeente had weinig baat bij zulke instellingen en zag op tegen de administratie van het verhalen van onderwijskosten op 79 andere gemeenten. De bouwaanvraag moest bij Huizen worden ingediend, en volgens een terugblik uit 1932 verliep meer dan een jaar met moeilijkheden over de bouwvergunning. Een commentaar uit februari 1931 vond dat het massale gebouw in aanbouw het landschap niet diende. Geen van deze berichten is een verklaring van een verkoper dat hij spijt had of voorwaarden had gesteld. document: R1069 R1067 R1076 R1074
1932: de opening en het leven in het instituut
De kranten en tijdschriften uit 1932 plaatsen de officiële opening op vrijdag 9 september 1932, in aanwezigheid van koningin Wilhelmina, prins Hendrik en prinses Juliana. Foto's van de plechtigheid zijn bewaard in de collectie van de Historische Kring Bussum; daar is ook een korte film van het koninklijk bezoek. De filmomschrijving noemt 13 september; hier is de berichtgeving uit 1932 gevolgd. document: R1077 R1079 R1078 R1092 R1093 R1140


Het complex was veel meer dan een school. Een uitgebreid verslag van 7 september 1932 beschrijft een hoofdgebouw, een woongebouw, een muziekgebouw, een gestichtsgebouw en een arbeidsgebouw: leslokalen, een bibliotheek van bijna 6.000 boekdelen, achttien geluiddempende studiekamers met orgel of piano, slaapzalen, een ziekenafdeling en werkplaatsen voor matten, manden, stoelen en borstels. In het gesticht woonden 35 volwassen blinden, in het instituut 75 leerlingen. Boven de deuren stond Lux in Tenebris, licht in de duisternis. document: R1076 R1075




Ook latere documenten vertellen iets over het gebruik. Het Nationaal Blindenmuseum heeft een extra editie van De Magneet uit 1958 ontsloten, met terugblikken op het instituut. Een ansichtkaart in de collectie van de Historische Kring Bussum draagt op de achterzijde een bericht van 25 oktober 1944 waarin de afzender het complex zijn evacuatieverblijf noemt. Dat dateert het bericht, niet per se de foto. document: R1091 R1097
Meer beelden uit de collectie








Veranderingen aan de gebouwen en twee rechtszaken
De functies op het terrein veranderden in de loop van de tijd. Het architectenbureau Jaco D. de Visser beschrijft een verbouwing in opdracht van Stichting Novum: schoollokalen werden werkplekken, het vroegere ketelhuis kreeg een vergaderfunctie en er kwamen uitbreidingen onder het binnenterrein. Aan de voorzijde werd een ondergrondse parkeergarage aangelegd. In 2018 vertrokken de leerlingen van Visio naar Amsterdam, zo vermeldt het huisvestingsplan van de gemeente. document: R1118 R1130
Over de vergunningen liepen twee afzonderlijke procedures. Het college verleende op 15 oktober 2002 vergunning voor de parkeergarage en op 11 februari 2003 vrijstelling en bouwvergunning voor het verbouwen en uitbreiden van het hoofdgebouw. Omwonenden en de Buurtpreventievereniging WaakSaam maakten bezwaar en gingen in beroep. De rechtbank Amsterdam deed op 12 augustus 2005 uitspraak in beide zaken, de Raad van State op 9 augustus 2006. document: R1119 R1120 R1121 R1122
Lees meer over de stukken: de twee rechtszaken
In de zaak over het hoofdgebouw oordeelde de rechtbank dat het college niet duidelijk had gemaakt van welke voorschriften van het bestemmingsplan vrijstelling was verleend en in hoeverre de toegestane goot- en bouwhoogte werd overschreden. De Raad van State bevestigde dat de motivering niet deugde. Met een nieuw besluit van 21 april 2006 vulde het college de motivering aan; het beroep tegen dat nieuwe besluit werd ongegrond verklaard. Dat is iets anders dan een algemene toestemming voor elk toekomstig gebruik. document: R1119
Overweging 2.8 van die uitspraak is interessant voor verder onderzoek. Omwonenden hadden betoogd dat het beoogde gebruik niet paste binnen de toenmalige bestemming 'bijzondere doeleinden II' uit het bestemmingsplan Buitenwijken. De rechtbank had daarover al geoordeeld, dat oordeel was niet in hoger beroep bestreden, en de Raad van State kwam er daarom niet meer aan toe. De motivering over het gebruik staat dus in de uitspraak van de rechtbank. document: R1119
Die rechtbankuitspraken zijn geregistreerd (ECLI:NL:RBAMS:2005:3200 en 3199), maar de teksten zijn niet online gepubliceerd; alleen de registratiegegevens zijn beschikbaar. Dat bewijst niet dat er iets is weggehouden: een registratie en een gepubliceerde tekst zijn niet hetzelfde. De Rechtspraak kent een aanvraagroute om zulke uitspraken alsnog op te vragen, en de publicatiecriteria noemen zaken waarvan een latere aanleg al is gepubliceerd als aanknopingspunt. document: R1121 R1122 R1123 R1125 R1124 R1126
De school, Novum en een financiële garantie
Naast het historische complex staat sinds 2004 een apart schoolgebouw aan de Oud Bussummerweg 76, gebouwd als Visio-school. Sinds 2021 is daar Elan Primair gevestigd, een school voor gespecialiseerd onderwijs. De jaarstukken van Stichting Novum, Koninklijke Visio en de gemeente Huizen geven samen een beeld van de financiële afspraken rond dat gebouw. document: R1130 R0290 R1131
Novum vermeldt in de jaarverslagen over 2018 en 2019 een schriftelijke toezegging tot vergoeding bij (gedeeltelijke) leegstand van de school. Visio beschrijft in de jaarrekening 2020 een mogelijke verplichting van Visio aan de gemeente Huizen, verbonden aan ontwikkelingen rond de school en het terrein, en verwijst daarbij naar een garantie van Novum in de opstalakte. De betalingsrichting is daarmee duidelijk: een eventuele betaling zou van Visio of Novum aan de gemeente gaan, niet andersom. document: R1135 R1136 R1137
Lees meer over de stukken: de bedragen en de afwikkeling in 2021
| Publicatie | Vermeld bedrag |
|---|---|
| Stichting Novum, jaarverslag 2018 (p. 48): toezegging bij leegstand | 1.946.760 euro |
| Stichting Novum, jaarstukken 2019 (p. 40): schriftelijke garantie | 1.865.645 euro |
| Koninklijke Visio, jaarrekening 2020 (p. 21): mogelijke verplichting aan de gemeente | 1.784.645 euro |
| Gemeente Huizen, jaarstukken 2022 (p. 274): boekwaarde 'Visio, nieuwbouw' eind 2022 | 1.622.300 euro |
document: R1135 R1136 R1137 R1129
De jaarstukken 2022 van de gemeente Huizen laten zien waar deze bedragen vandaan lijken te komen. In de staat van investeringen staat onder 'Visio, nieuwbouw' (startjaar 2003, afschrijving in 40 jaar) een boekwaarde van 1.622.300 euro eind 2022, met een jaarlijkse afschrijving van 81.115 euro. De bedragen bij Novum en Visio dalen met vrijwel precies dat bedrag per jaar. Dat wijst erop dat de gemeente de bouw van de school heeft bekostigd, zoals bij onderwijshuisvesting gebruikelijk is, en dat de garantie de resterende boekwaarde van de gemeente dekt als de school leeg komt te staan. De akte van 2021 beschrijft het zo: de doordecentralisatieovereenkomst van 2013 gaf de gemeente recht op vergoeding van de restant boekwaarde van de nieuwbouw als de school voortijdig werd opgeheven. document: R1129 R1135 R1136 R1137
Het zijn standen uit opeenvolgende jaren. Ze mogen niet worden opgeteld en zeggen niet welk bedrag vandaag nog aan de orde is. Een dalende boekwaarde betekent ook niet dat er geld is betaald.
Wat veranderde er in 2021?
Een collegevoorstel van 16 januari 2020 verwijst naar een overeenkomst tussen de gemeente, Visio en Novum en naar een brief van 11 april 2019; het document zelf staat achter een inlog. De raad van toezicht van Visio keurde in 2021 de overdracht van de school aan de gemeente goed, en Stichting Elan vermeldt het gebouw vanaf schooljaar 2021/2022 in eigendom te hebben. De akte van 2 augustus 2021 beschrijft de afwikkeling: grond voor 1 euro naar de gemeente, einde van huur en opstalrecht, verrekening van de garantie tegen de terugbetalingsverplichting en dezelfde dag overdracht om niet aan Elan. De volledige beschrijving staat bij Eigendom en akten. document: R1139 R1138 R1131 R1130 R1166
In de jaarrekening 2025 van Visio komt de specifieke garantie voor de school in Huizen niet meer voor. Dat is een aanwijzing, geen antwoord: of de garantie is afgewikkeld, vervangen of anders verantwoord, staat er niet bij. document: R1132
Andere geldstromen rond de school
De begroting 2022 van de gemeente vermeldt bijdragen aan Koninklijke Visio voor huur van grond (31.546 euro in 2020 en 18.402 euro in 2021) en voor OZB en verzekeringspremie (12.338 en 9.397 euro); voor 2022 zijn deze posten niet meer geraamd. In de jaarstukken 2022 staat een verrekening van 126.643 euro met de gemeente Gooise Meren als doorbetaling voor 87 leerlingen van Elan Primair. Dit zijn aparte geldstromen: geen betaling onder de garantie en geen berekening van een besparing. document: R1128 R1129
Wat kan een nieuwe invulling financieel betekenen?
Een logische vraag is of voortgezet gebruik of een herontwikkeling van het terrein de financiële positie van de gemeente verandert: kosten die vervallen, inkomsten die ontstaan of een aanspraak die juist verdwijnt. Zonder de overeenkomsten en een actuele aansluiting op de gemeentelijke administratie is niet vast te stellen of er een voordeel is, hoe groot het is en bij wie het terechtkomt. De stap van 'er bestaat een oude garantie' naar 'de gemeente bespaart bij een nieuwe invulling ongeveer 1,8 miljoen euro' is daarom te groot. Ook instemming van bewoners laat een contractuele verplichting niet vanzelf vervallen; de akte bepaalt welke gebeurtenis telt.
Welke afspraken elders zijn gemaakt en wat bij de besluitvorming zichtbaar zou moeten zijn, hoort bij het actuele dossier en staat op de pagina Afspraken.
Mogelijke financiële gevolgen, als denkmodel
De volgende situaties zijn denkbare mogelijkheden, geen aangetroffen afspraken voor deze locatie. Bij elke situatie staat wat eerst bewezen zou moeten worden.
| Situatie | Mogelijk effect | Wat moet eerst blijken? |
|---|---|---|
| Nieuw gebruik voorkomt een betaling van Visio of Novum aan de gemeente | Het voordeel ligt dan bij Visio of Novum; de gemeente ontvangt mogelijk minder | Welke contractuele gebeurtenis een betaling veroorzaakt of voorkomt |
| Een nieuwe gebruiker neemt kosten over die de gemeente nu draagt | Gemeentelijke uitgaven kunnen dalen | Huidige contracten, begrotingsposten en de nieuwe kosten |
| De gemeente ontvangt huur of een vergoeding | Er kunnen gemeentelijke inkomsten ontstaan | Dat de gemeente de ontvanger is, wat de vergoeding dekt en welke tegenprestaties er zijn |
| Gebruik voorkomt een afwaardering of een toekomstige investering | Een economisch voordeel is denkbaar | Waardering, besluitvorming en het verschil met direct beschikbaar geld |
| De garantie is in 2021 al afgewikkeld | De oude garantie kan dan geen rol meer spelen | De eindafrekening en de vrijgave of vervanging van de zekerheid |
Een gebouw dat gevuld wordt, voldoet niet vanzelf aan een afspraak over onderwijsgebruik. Ander gebruik kan een verplichting voorkomen, ongemoeid laten of juist in werking stellen. De akte beslist welke situatie van toepassing is.
Een nieuw hoofdstuk voor de locatie
Visio Foundation meldde op 21 juli 2026 de verkoop van circa acht hectare aan APF International en Amvest. In de mededeling worden de geschiedenis, het groene karakter, de maatschappelijke betekenis en een blijvende band van Koninklijke Visio met de locatie als uitgangspunten genoemd. De koop- en leveringsvoorwaarden staan er niet bij. document: R0195
Op 23 september 2026 nam de gemeenteraad unaniem de motie 'Voormalig blindeninstituut ontwikkelen mét oog voor historie' aan, ingediend door alle elf fracties. De motie beslist niets over een ontwikkeling van het terrein, dat is eigendom van de nieuwe kopers. Zij constateert dat die kopers een gebiedsontwikkeling voorbereiden en draagt het college op om de monumentale en cultuurhistorische waarde van het complex te laten onderzoeken, in afwachting daarvan voorbescherming toe te passen en de raad uiterlijk 3 februari 2027 te informeren. De motie verwijst naar een cultuurhistorische verkenning uit 2023 (in opdracht van Visio) en een advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit uit 2024 om de verschijningsvorm van hoofdgebouw en auditorium als ankerpunt te behouden; dat nadere onderzoek en die voorbescherming waren tot dan niet uitgevoerd. De twee rapporten zelf zijn nog niet openbaar gelezen. document: R0941 R0981 R1134
Het bestemmingsplan Buitenwijken (2013) is volgens de eigen toelichting conserverend van aard. Het terrein heeft de bestemming Maatschappelijk (onderwijs, sociaal-culturele, levensbeschouwelijke en sociaal-medische doeleinden, kinderopvang, verenigingen) en gebouwen mogen alleen binnen het bouwvlak staan. Woningbouw of een andere herontwikkeling past daar niet in zonder een wijziging van het omgevingsplan of een afwijkvergunning. De toelichting uit 2013 noemt eerdere plannen van Novum voor woningen op het sportveld buiten het bouwvlak, meldt dat de gemeente daarover geen definitief standpunt had ingenomen en dat zij het standpunt van de buurt als direct belanghebbende zwaar wilde meewegen. document: R0147 R0163
Eerder, in februari 2025, viel het Visio-terrein in een gemeentelijk locatieonderzoek af voor een variant met flexwoningen, vanwege de kosten en de ligging ten opzichte van voorzieningen. Hoe dat zich verhoudt tot de plannen van nu, staat op de pagina over de Visio-locatie in het opvangdossier. document: R0077
De actuele stand van zaken rond het terrein staat bij Visio-locatie.
Eigendom, akten en afspraken: wat het Kadaster laat zien
Wie wil weten hoe het terrein aan de Amersfoortsestraatweg juridisch in elkaar zit, komt uit bij het Kadaster. In oktober 2026 zijn daar de eigendomsinformatie, de hypotheekinformatie en de kadastrale kaarten van de zes percelen rond nummer 180 opgevraagd, en daarna de akten waarnaar die uittreksels verwijzen: de twee oudste aankomsttitels uit 1929 en 1930 en de akte van de schooloverdracht uit 2021. Hieronder staat, stap voor stap, wat daarin staat; bij elke stap is het stuk zelf te openen.
Wie is eigenaar van wat
Het Visio-terrein is perceel Huizen A 1874 (69.267 m², Amersfoortsestraatweg 180, 180a, 180b en 180c). Het staat op 13 oktober 2026 op naam van Stichting Visio Foundation. De in juli 2026 aangekondigde verkoop aan APF International en Amvest is op die datum nog niet geleverd: er is geen leveringsakte ingeschreven en ook geen koopovereenkomst aangetekend. De ontwikkelaar is dus nog geen eigenaar. De school aan de Oud Bussummerweg 76 is een eigen perceel, A 1866 (8.154 m²), op naam van Stichting Elan, zonder hypotheek of beslag. De smalle wegpercelen eromheen zijn van de gemeente Huizen (A 1811, A 1834, A 1613) en van het Rijk (A 1812, de strook langs de A1). Op geen van de zes percelen staat een publiekrechtelijke beperking, dus ook geen monumentstatus of gemeentelijk voorkeursrecht. Op A 1874 en A 1866 staan wel een erfdienstbaarheid uit 2021 en opstalrechten van Liander voor kabels. document: R1151 R1152 R1153 R1154 R1155 R1156 R1157 R1161 R1162 R1169 R0195
Kort samengevat: het terrein is in 1929 en 1930 in twee stappen door het Instituut tot Onderwijs van Blinden gekocht. De akte van 1929 neemt een bepaling van Floris Vos en J.G.H. Verbeek uit 1909 op als kettingbeding (onder meer geen gestichten, scholen, hotels of fabrieken); in de akte van 1930 verklaren Vos en Verbeek afstand te doen van die beperkende bouwbepalingen. Hoe ver die afstand reikt, is een vraag voor een notaris of jurist. De school is in 2021 voor 1 euro aan de gemeente overgedragen, met verrekening van de garantie, en dezelfde dag om niet aan Stichting Elan. De details, met de scans van de akten, staan hieronder.
Lees meer over de stukken: de akten van 1929, 1930 en 2021 en de wegen
De aankoop van 1929: grond van de gemeente Bussum, met beperkende bepalingen van Vos en Verbeek
Het terrein is in twee stappen samengesteld. Op 31 december 1929 leverde de gemeente Bussum het perceel Huizen A 740 (22.275 m² aan de Amersfoortsestraatweg) voor 54.000 gulden aan het Instituut tot Onderwijs van Blinden en het Gesticht voor volwassen Blinden, ieder voor de helft; de raad van Bussum had daartoe op 1 oktober 1929 besloten en Gedeputeerde Staten keurden het goed. Bussum had de grond zelf in 1919 gekocht. In de akte van 1929 is een oudere bepaling opgenomen, uit een akte van 11 juni 1909 bij notaris Missing te Amsterdam. Die bepaling, zoals wij haar uit het handschrift hebben ontcijferd, houdt in dat op de grond nooit mogen worden gevestigd ‘geneeskundige inrichtingen, sanatoria van welken aard ook, gestichten tot herstel van kranken, scholen, kloosters, hotels, koffiehuizen’, vermaakgelegenheden, ‘arbeiderswoningen, fabrieken’ en inrichtingen waarvoor een bijzondere overheidsvergunning nodig is, en dat er geen bedrijf mag komen dat concurreert met de modelboerderij Oud-Bussum van Floris Vos en J.G.H. Verbeek. Elke volgende koper moet de bepaling opnieuw in zijn akte opnemen en alle opvolgende eigenaren zijn eraan gebonden: een kettingbeding, afkomstig van Vos en Verbeek als verkopers van de gronden van Oud-Bussum, en bij deze verkoop in de leveringsakte verwerkt. document: R1168 R1064 R1065 R1127
De aankoop van 1930: het bos van Bredius en de verklaring van afstand
Op 16 januari 1930 leverde de N.V. Onroerend Goed Exploitatie Maatschappij Het Bosch van Bredius, vertegenwoordigd door Floris Vos, B.H. Blankenberg en P. van Leeuwen Boomkamp, tien percelen bos en weg aan de Amersfoortsestraatweg, samen ongeveer 6,1 hectare, aan dezelfde kopers voor 91.905 gulden. Samen met het perceel van Bussum vormt dit bos het huidige terrein. In deze akte verklaren partijen dat Floris Vos en J.G.H. Verbeek afstand hebben gedaan van alle beperkende bouwbepalingen die zij hadden vastgesteld voor de verkochte percelen en voor perceel A 740, en van de rechten die zij daaraan tegenover huidige of toekomstige eigenaren konden ontlenen; een door hen getekende verklaring is aan de akte gehecht. Vos doet daarnaast, in privé en als directeur van de Maatschappij Hofstede Oud-Bussum, afstand van alle erfdienstbaarheden ten laste van deze grond ten behoeve van de Naardense percelen van Oud-Bussum, en verbindt zich persoonlijk de kopers te vrijwaren voor hinder uit oudere rechten. Zo werd in 1930 de weg vrijgemaakt voor een instituut dat de bepaling van 1909 naar de letter niet toestond. document: R1167 R1070
Hoe ver die afstand reikt, is een vraag die de stukken niet zelf beantwoorden. De bepaling van 1909 spreekt over Vos en Verbeek ‘of hunne opvolgers in dat bedrijf’; de verklaring van 1930 is door Vos en Verbeek persoonlijk en namens Hofstede Oud-Bussum afgelegd. In de latere akten is de tekst van de oude titels in algemene bewoordingen meegenomen: de fusieakte van 1985 verklaart de bepalingen uit de aankomsttitels ‘woordelijk opgenomen’, en de akte van 2021 citeert die zin en somt de oude akten op, met de verklaring van Novum geen bijzondere lasten of beperkingen uit die akten te kennen. In het huidige uittreksel van A 1874 staat geen kettingbeding of kwalitatieve verplichting aangetekend. Of de bepaling van 1909 daarmee volledig is uitgewerkt, of dat zij ergens nog betekenis kan hebben, is werk voor een notaris of jurist die de volledige reeks akten naast elkaar legt. document: R1168 R1167 R1166 R1151
De akten van 1929 en 1930 zijn handgeschreven afschriften uit het register. Zij zijn voor ons niet volledig leesbaar; wat hierboven staat is onze lezing, met de bedragen en namen zo goed mogelijk ontcijferd. De scans staan hier: R1168 en R1167. Wie het handschrift beter leest, of wie de tekst definitief wil vaststellen, kan daar zelf terecht.
De school: huur, opstalrecht, garantie en overdracht om niet
De school aan de Oud Bussummerweg 76 had een eigen constructie. Stichting Novum was eigenaar van de grond. Visio had op die grond sinds 7 juni 2002 een huurovereenkomst en een daarvan afhankelijk opstalrecht, waardoor het schoolgebouw eigendom van Visio was. De gemeente Huizen had op 22 januari 2013 met Visio een doordecentralisatieovereenkomst gesloten: de gemeente stelde geld beschikbaar voor de huisvesting van de school, en als de school voortijdig werd opgeheven moest Visio een bedrag aan de gemeente terugbetalen, de restant boekwaarde van de nieuwbouw. Dat is de garantie die in de jaarstukken van Novum en Visio terugkomt, met bedragen die jaarlijks met de afschrijving daalden. Tegenover die terugbetalingsverplichting stond een aanspraak van Visio: volgens de voorwaarden van het opstalrecht had Visio bij het einde ervan in beginsel recht op vergoeding van de waarde van het gebouw. document: R1166 R1129
Toen Visio de school niet meer zelf gebruikte, is dit geheel op 2 augustus 2021 in één akte afgewikkeld, in de woorden van de akte ‘met gesloten beurzen’. Novum verkocht en leverde de grond voor 1 euro aan de gemeente. De huurovereenkomst eindigde met wederzijds goedvinden, waardoor ook het opstalrecht tenietging en het gebouw bij de grond kwam, dus aan de gemeente. De doordecentralisatieovereenkomst werd beëindigd. De aanspraak van Visio op vergoeding van de waarde van het gebouw en de terugbetalingsverplichting van Visio aan de gemeente werden tegen elkaar verrekend; voor zover de een de ander overtrof, deed de betreffende partij afstand van het meerdere. De gemeente verklaart in de akte na de ondertekening niets meer van Visio of Novum te vorderen te hebben. Daarmee is de garantie uit de jaarstukken in 2021 uitgewerkt. Dezelfde dag droeg de gemeente het perceel om niet over aan Stichting Elan, de school die het gebouw al gebruikte; dat is de huidige eigenaar. In dezelfde akte is over en weer een erfdienstbaarheid gevestigd voor de gedeelde waterleiding en riolering tussen de school en de percelen van Novum, waaronder A 1874, zonder vergoeding en opzegbaar zodra het medegebruik eindigt. De gemeente verklaart in de akte de oude akten uit 1929 tot 1974 in kopie te hebben ontvangen. document: R1166 R1152 R1131 R1138
De wegen rond het terrein
De percelen A 1811, A 1834 en A 1613 zijn gemeentelijke wegpercelen. A 1811 kreeg de gemeente in 1996 om niet van het Rijk, samen met andere parallelwegen langs rijksweg 1, op grond van de Wet herverdeling wegenbeheer; een tweede akte uit datzelfde jaar corrigeert alleen de perceelnummers. A 1812, de strook langs de A1, is van het Rijk gebleven. Wie over de ontsluiting van het terrein gaat, hangt dus af van welke weg het betreft. document: R1164 R1165 R1154 R1155
De vragen waarmee het verhaal verdergaat
De documenten laten samen zien hoe deze plek is ontstaan en veranderd. Een aantal vragen is met de akten uit het Kadaster te beantwoorden; die antwoorden staan hier kort, met verwijzing naar het onderdeel hierboven. Wat open blijft, staat er als vraag. Wie verder wil zoeken, kan hier beginnen.
Welke voorwaarden golden bij de aankoop van 1929 en 1930?
De akte van 31 december 1929 neemt de bepaling van Vos en Verbeek uit 1909 op (geen gestichten, scholen, hotels, arbeiderswoningen, fabrieken; geen concurrentie voor de modelboerderij Oud-Bussum), als kettingbeding voor alle opvolgende eigenaren. In de akte van 16 januari 1930 verklaren Vos en Verbeek afstand te doen van die beperkende bouwbepalingen, ook voor perceel A 740. Een bepaling dat het terrein blijvend alleen voor het blindeninstituut mocht worden gebruikt, komt in beide akten niet voor. Hoe ver de afstand van 1930 reikt, staat bij Eigendom en akten. document: R1168 R1167
Was aan het legaat een bijzondere bestemming verbonden?
Het legaat van P.M. van Weel is in de berichtgeving genoemd. Haar testament of de afwikkeling van de nalatenschap kan meer vertellen over de besteding. Zo'n aanvullende voorwaarde is tot nu toe niet gevonden. document: R1076 R1079
Wat is er met de schoolgarantie gebeurd?
In de akte van 2 augustus 2021 zijn de garantie en de terugbetalingsverplichting uit de doordecentralisatieovereenkomst tegen elkaar verrekend, verkreeg de gemeente grond en gebouw voor 1 euro en verklaart zij niets meer van Visio of Novum te vorderen te hebben; het perceel ging dezelfde dag om niet naar Stichting Elan. De afspraken rond de school betreffen alleen de school en een erfdienstbaarheid voor leidingen, niet het overige terrein. document: R1166 R1152
Wat staat er in de rechtbankuitspraken van 2005?
De zaken uit 2005 kunnen meer inzicht geven in het toen beoogde gebruik en de uitleg van de bestemming. De uitspraken van de Raad van State zijn beschikbaar; de onderliggende teksten van de rechtbank kunnen via de aanvraagroute van de Rechtspraak worden opgevraagd. document: R1119 R1121 R1122 R1125
Hoe zijn oude afspraken bij latere overdrachten behandeld?
De fusieakte van 1985 verklaart de bepalingen uit de aankomsttitels ‘woordelijk opgenomen’; de akte van 2021 citeert die zin, somt de oude akten op en bevat de verklaring van Novum geen bijzondere lasten of beperkingen uit die akten te kennen. Niet gelezen zijn de tussenliggende akten van 17 en 18 oktober 1930 (ruilingen), 1933 en 1970; die betreffen kleinere percelen die toen zijn geruild of toegevoegd. De verkoopmededeling uit 2026 vervangt geen akte; de levering aan APF en Amvest was op 13 oktober 2026 nog niet ingeschreven. document: R1166 R1151 R0195 R1127
Nog te verkrijgen documenten
Deze stukken zijn nog niet als volledig origineel beschikbaar. Ze kunnen de gevonden gegevens aanvullen of bijstellen.
| Document | Bekende ingang | Betekenis |
|---|---|---|
| Gemeentelijk verkoopdossier uit 1929 | Archief Gooi en Vechtstreek, SSAN052, inventarisnummer 429 (Huizen sectie A nr. 740) | Raadsbesluit en tekeningen; de koopvoorwaarden zelf staan inmiddels in de akte Hyp4 2745/45 |
| Raadsstukken Bussum 1929 en 1930 | SSAN052, notulen en gemeentebladen (inventaris p. 131) | Besluitvorming en nadere verkoopvoorwaarden |
| Koop- en leveringsakten 1929 en 1930 (verkregen) | Kadaster, Hyp4 2745/45 (Bussum, A 740) en Hyp4 2742/105 (Het Bosch van Bredius, ca. 6,1 ha); notaris P. Scheffelaar Klots, Bussum | Gelezen; zie het onderdeel Eigendom en akten |
| Tussenliggende akten 1930 (ruiling 17 en 18 oktober), 1933 en 1970 | Kadaster, Hyp4 2777/64, 2780/15, 2875/114 en 4510/30 Amsterdam (genoemd in de akte van 2021) | Kleinere percelen die zijn geruild of toegevoegd |
| Rechtbankuitspraak hoofdgebouw | ECLI:NL:RBAMS:2005:3200, AWB 03-3889, 12 augustus 2005 | Motivering over het beoogde gebruik en de toenmalige bestemming |
| Rechtbankuitspraak parkeergarage | ECLI:NL:RBAMS:2005:3199, AWB 03-3887, 12 augustus 2005 | De volledige voorafgaande vergunningprocedure |
| Doordecentralisatieovereenkomst 2013, huurovereenkomst 2002 en opstalakte 2002 van de school | Beschreven en afgewikkeld in de akte van 2 augustus 2021; de stukken zelf berusten bij de notaris | Alleen nog van historisch belang; de aanspraken zijn in 2021 beëindigd |
| Leveringsstukken rond de schooloverdracht 2021 (verkregen) | Kadaster, Hyp4 81870/159 en 81870/160 | Gelezen; de afrekening met Visio is in de akte zelf geregeld |
| Cultuurhistorische verkenning 2023 en advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit 2024 | Verwijzingen in motie M1 van 23 september 2026 | Waardering van hoofdgebouw en auditorium |
| Leveringsakte van de verkoop aan APF en Amvest | Nog niet ingeschreven op 13 oktober 2026; eigendomsinformatie A 1874 opnieuw opvragen zodra de levering bekend is | Koopsom, voorwaarden en eventuele nieuwe bedingen |
Oude foto's en documentvragen horen bij hetzelfde verhaal. Ze maken zichtbaar hoe een plek die de buurt goed kent in bijna een eeuw veranderde. Nieuwe archiefstukken kunnen het beeld aanvullen en soms een eerdere veronderstelling bijstellen. Daarom staan de vindplaatsen en de nog ontbrekende stukken hier bij elkaar.
De gebeurtenissen op een rij

De belangrijkste momenten uit de geschiedenis van Crailo en het terrein van het voormalige blindeninstituut, met bij elk moment het bijbehorende stuk. In de tijdlijn van het opvangdossier staan ze tussen de andere gebeurtenissen.
- 1628Kiliaen van Rensselaer, koopman en bewindhebber van de West-Indische Compagnie, verwerft grond op Crailo. document: R1084 R1089
- 1879Pieter Langerhuizen brengt Noord- en Zuid-Crailo weer samen; van 1881 tot 1920 staat op Crailo zijn museum. document: R1083 R1084
- 1902Langerhuizen verkoopt het landgoed Crailo aan een groep kopers, onder wie Jan Hamdorff; oprichting van de Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen Crailoo. document: R1083 R1085
- 11 april 1918Overlijden van Pieter Langerhuizen; de ontwikkeling van het landgoed kan beginnen (ontwerp L.A. Springer, 1918). document: R1083
- 1928Wouter Hamdorff maakt een nieuw ontwerp voor het villapark Crailo. document: R1083
- 28 september 1929B en W van Bussum stellen voor 22.275 m2 aan de Amersfoortsestraatweg (gemeente Huizen) voor 54.000 gulden aan het blindeninstituut te verkopen; de raad besluit op 1 oktober conform. document: R1064 R1065
- 13 november 1929De Telegraaf kopt 'Huizen niet enthousiast': het gemeentebestuur van Huizen heeft bezwaren tegen de komst van het instituut. document: R1069
- 31 december 1929Akte: de gemeente Bussum levert perceel Huizen A 740 (22.275 m2) voor 54.000 gulden aan het Instituut tot Onderwijs van Blinden en het Gesticht voor volwassen Blinden; een bepaling uit 1909 (geen gestichten, scholen, hotels, arbeiderswoningen of fabrieken) wordt doorgegeven. document: R1168
- 16 januari 1930Akte: N.V. Het Bosch van Bredius levert ca. 6,1 ha bos aan het instituut voor 91.905 gulden; Floris Vos, J.G.H. Verbeek en de Maatschappij Hofstede Oud-Bussum doen afstand van alle beperkende bouwbepalingen en erfdienstbaarheden, ook voor perceel A 740. document: R1167
- 17 januari 1930Gedeputeerde Staten keuren de grondverkoop door Bussum goed; daarna volgt de overeenkomst met Het Bosch van Bredius over circa 8 ha bosgrond. document: R1070
- juli 1930Aanbesteding van de bouw van het blindeninstituut; het werk gaat naar H. Lesage, Amsterdam, voor 846.450 gulden. document: R1077
- 9 september 1932Opening van het Instituut tot Onderwijs van Blinden aan de Amersfoortsestraatweg door koningin Wilhelmina (ontwerp A.D.N. van Gendt; bouw oktober 1930 tot augustus 1932). document: R1077 R1079 R1076 R1092
- 1939Het noordoostelijke deel van Crailo (56 tot 57 ha) wordt verkocht aan het Goois Natuurreservaat. document: R1083 R1087
- 1941Circa 33 ha van Crailo wordt verkocht aan de gemeente Huizen voor volkshuisvesting. document: R1083
- 25 oktober 1944Een ansichtkaart uit de collectie van de Historische Kring Bussum noemt het instituut als evacuatieverblijf. document: R1097
- 15 oktober 2002Vergunning voor een ondergrondse parkeergarage aan de voorzijde van het Visio-hoofdgebouw aan de Amersfoortsestraatweg 180. document: R1120
- 11 februari 2003Vrijstelling en bouwvergunning voor het verbouwen en uitbreiden van het Visio-hoofdgebouw (opdrachtgever Stichting Novum). document: R1119 R1118
- 2004Nieuw schoolgebouw van Visio aan de Oud Bussummerweg 76, bekostigd via de gemeente (post 'Visio, nieuwbouw', startjaar 2003). document: R1130 R1129
- 12 augustus 2005Rechtbank Amsterdam doet uitspraak over het Visio-hoofdgebouw en de parkeergarage; de teksten zijn niet online gepubliceerd. document: R1121 R1122
- 9 augustus 2006Raad van State: uitspraken over het Visio-hoofdgebouw en de parkeergarage; het nieuwe besluit van 21 april 2006 blijft in stand. document: R1119 R1120
- 7 november 2013Bestemmingsplan Buitenwijken vastgesteld: Visio-terrein bestemming 'Maatschappelijk' met bouwvlak; eerdere plannen voor woningen op het sportveld (buiten het bouwvlak) waren na overleg met omwonenden niet doorgegaan. document: R0147 R0163
- 2018De leerlingen van Visio vertrekken naar Amsterdam; Novum vermeldt een toezegging bij leegstand van de school in Huizen (1.946.760 euro). document: R1130 R1135
- 16 januari 2020Collegevoorstel over het gebouw van Visio en de herhuisvesting van Elan; verwijst naar een overeenkomst tussen gemeente, Visio en Novum. document: R1139
- 2 augustus 2021Akte: Novum levert de grond van de school (A 1866) voor 1 euro aan de gemeente Huizen; het opstalrecht van Visio eindigt, garantie en terugbetalingsverplichting worden weggestreept; dezelfde dag gaat het perceel om niet naar Stichting Elan. document: R1166 R1152 R1131 R1138
- maart 2022Opvang van 10-15 Oekraïense vluchtelingen met een visuele beperking in een voormalige Visio-groepswoning aan de Amersfoortsestraatweg (tot september 2025). document: R0273
- 22 oktober 2024Mededeling: inventarisatie van 40 locaties voor herhuisvesting Oekraïners (Visio 2× door inwoners aangedragen). document: R0271
- 27 februari 2025Beantwoording commissievragen: asiel 200/114, Oekraïne 426/286 (Newport 204, Ellertsveld 60, Visio 15, pastorie 7), statushouders 109/82. document: R0272
- 28 februari 2025College verlengt de huur van Hotel Newport met vijf jaar (uitbreiding tot 250 mogelijk); Visio viel in het locatieonderzoek af als 'niet praktisch'. document: R0273 R0254
- september 2025Huurcontract van de Oekraïne-opvang op het Visio-terrein loopt af. document: R0273
- 21 juli 2026Visio Foundation maakt de verkoop van ca. 8 ha aan APF International en Amvest bekend; op 13 oktober 2026 is de levering nog niet in het Kadaster ingeschreven. document: R0195 R1151
- 8 oktober 2026Tweede brief van Huizen (kenmerk 8-10-NDO-VST-GM8) aan bewoners van Gooise Meren 'in een wijk nabij' het Visio-terrein, met overzichtskaart; gesprekken toegezegd met omwonenden uit beide gemeenten. document: R1142 R1143 R1144
- 9 oktober 2026Bericht van de programmamanager Opvang via een app: een deel van Crailo kreeg geen brief; nazending 'volgende week' aangekondigd aan de woningen tussen Museumlaan, N527 en A1. document: R1058 R0262
- 3 februari 2027Uiterste datum uitkomst erfgoedonderzoek blindeninstituut (motie M1). document: R0981
- 13 oktober 2026Kadaster: het Visio-terrein (A 1874) staat nog op naam van Stichting Visio Foundation, de school (A 1866) op naam van Stichting Elan; geen kettingbeding, kwalitatieve verplichting of monumentstatus aangetekend. document: R1151 R1152
Bronnen bij deze pagina
Alle stukken waarnaar deze pagina verwijst, 113 in totaal. Elk stuk is in het leesvenster te openen en te downloaden; bij een bronverwijzing zonder bestand staat de vindplaats. Een OCR-tekst is een automatisch herkende tekst uit een krant, met de oorspronkelijke spelling en herkenningsfouten; de koppeling naar Delpher in het bestand leidt naar de oorspronkelijke pagina.
Krantenbericht (historisch) (13)
- De Gooi- en Eemlander Grondtransacties voorstel verkoop 22275 m2 Amersfoortsestraatweg aan blindeninstituut OCR-selectie R1064, 28 september 1929
- De Gooi- en Eemlander Verkoop van grond raad Bussum conform besloten OCR R1065, 1 oktober 1929
- Algemeen Handelsblad Het Blindeninstituut onderhandelingen achtergelegen gronden OCR-selectie R1066, 10 oktober 1929
- Algemeen Handelsblad Het Blindeninstituut plannen tot verplaatsing naar Huizen OCR R1067, 11 oktober 1929
- De Telegraaf Verplaatsing Blindeninstituut wegens ruimtegebrek Van Gendt paviljoens OCR R1068, 11 oktober 1929
- De Telegraaf Verplaatsing van het Blindeninstituut Huizen niet enthousiast OCR-selectie R1069, 13 november 1929
- 1930 Krant en datum onbevestigd Uit het Gooi Maatschappij Het Bosch van Bredius 8 ha verkocht bosbehoud OCR R1071, 1930
- Algemeen Handelsblad Het Blindeninstituut verplaatsing naar het Gooi goedkeuring GS Bosch van Bredius OCR R1070, 17 januari 1930
- Het Vaderland De plannen voor het Amsterdamsche Blindeninstituut aanbesteding situering 95 m OCR R1072, 1 augustus 1930
- De Telegraaf Het blindeninstituut commentaar massale gebouw en landschap OCR-selectie R1074, 6 februari 1931
- Leeuwarder nieuwsblad Het Blinden-instituut te Huizen vandaag in gebruik genomen OCR R1075, 7 september 1932
- De Courant Het Nieuws van den Dag Nieuw gebouw voor Blindeninstituut aankoop legaat Van Weel indeling OCR-selectie R1076, 7 september 1932
- Algemeen Handelsblad Het nieuwe Blindeninstituut aanbesteding juli 1930 Lesage 846450 gulden OCR-selectie R1077, 8 september 1932
Tijdschrift (historisch) (3)
- Het Bouwbedrijf jrg7 nr19 bouwbericht Huizen blindeninstituut Gebrs van Gendt OCR-selectie R1073, 12 september 1930
- De Spiegel Christelijke Illustratie Licht voor lichtloozen opening door de Koningin OCR-selectie R1078, 17 september 1932
- Maconniek Tijdschrift jrg23 nr3 opening 9 september 1932 legaat Van Weel OCR-selectie R1079, 1 november 1932
Historische publicatie (7)
- NNBW deel 7 Kiliaen van Rensselaer DBNL R1089, 1927
- 1958 Nationaal Blindenmuseum De Magneet extra editie 1958 transcriptie R1091, 1958
- 1986 TVE Tussen Vecht en Eem 1986-3 Crailo de geschiedenis van een landgoed R1083, 1986
- Historische Kring Huizen De Ratel januari 1992 Crailo R1084, januari 1992
- 2006 Monumenten in Nederland Noord-Holland Huizen p396 Blindeninstituut Van Gendt DBNL R1090, 2006
- 2013 HKB Bussums Historisch Tijdschrift 29-1 p4-9 Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen Crailoo R1085, 2013
- 2020 HKB Bussums Historisch Tijdschrift 36-2 p24-27 Verhagen Het Instituut tot Onderwijs van Blinden Visio R1086, 2020
Archiefinventaris (3)
- 2022 HKB Inventaris SSAN052 archieven gemeente Bussum 1919-1989 dossier 429 verkoop grond blindeninstituut R1080, 2022
- 2022 HKB Inventaris SSAN052 p37 dossier 429 verkoop grond Huizen A740 blindeninstituut 1929 uitsnede R1081, 2022
- 2022 HKB Inventaris SSAN052 p131 raadsstukken 1929-1930 catalogus uitsnede R1082, 2022
Historische foto (16)
- 1932 HKB RUN2803 prentbriefkaart overzicht blindeninstituut poststempel 1932 R1094, 1932
- 1932 HKB HKB3900 catalogusafbeelding film koninklijk bezoek blindeninstituut Bussum 1932 R1100, 1932
- HKB RUN0031 Koningin Wilhelmina en prinses Juliana bij de opening van het blindeninstituut R1092, 9 september 1932
- HKB RUN0032 Prinses Juliana verlaat het nieuwe blindeninstituut na de opening R1093, 9 september 1932
- 1936 HKB 2019-05-036 aanzicht blindeninstituut zelfde foto op kaarten RUN2804 1936 en RUN2805 1938 R1095, 1936
- 1942 HKB digi1339 aanzicht blindeninstituut overeenkomstige ansichtkaart RUN2797 poststempel 1942 R1096, 1942
- HKB RUN2801 ansichtkaart blindeninstituut achterzijde evacuatieverblijf 25-10-1944 R1097, 25 oktober 1944
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 1 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1101, 2020
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 2 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1102, 2020
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 3 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1103, 2020
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 4 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1104, 2020
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 5 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1105, 2020
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 6 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1106, 2020
- 2020 HKB BHT 36-2 Verhagen afbeelding 7 van 7 instituutsbrochure blindeninstituut R1107, 2020
- HKB RUN2799 ansichtkaart blindeninstituut Huizen ongedateerd R1098
- HKB RUN2800 frontaal aanzicht hoofdgebouw blindeninstituut ongedateerd R1099
Rechterlijke uitspraak (4)
- Rechtbank Amsterdam ECLI NL RBAMS 2005 3200 AWB 03-3889 hoofdgebouw registratiegegevens geen uitspraaktekst R1121, 12 augustus 2005
- Rechtbank Amsterdam ECLI NL RBAMS 2005 3199 AWB 03-3887 parkeergarage registratiegegevens geen uitspraaktekst R1122, 12 augustus 2005
- Raad van State ECLI NL RVS 2006 AY5919 200508292-1 verbouwing hoofdgebouw Amersfoortsestraatweg 180 Novum Visio WaakSaam R1119, 9 augustus 2006
- Raad van State ECLI NL RVS 2006 AY5918 200508291-1 parkeergarage Amersfoortsestraatweg 180 R1120, 9 augustus 2006
Raadsstuk (RIS) (7)
- Huizen, jaarstukken 2022, vastgesteld met accountantsverklaring (verrekening Gooise Meren en Elan Primair) R1129, 15 juni 2023
- 2024 Huizen Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2050 inclusief bijlagen Elan Primair p18 R1130, 2024
- RIS CieSD Mededeling VanWerven Inventarisatie locaties herhuisvesting Oekrainers Newport R0271, 22 oktober 2024
- RIS CieSD Beantwoording commissievragen Leeuwin PvdA-GL over opvangplekken R0272, 4 maart 2025
- RIS CieSD Mededeling VanWerven uitkomsten locatieonderzoek huisvesting Oekrainers Hotel Newport R0273, 4 maart 2025
- Motie M1 ChristenUnie Voormalig blindeninstituut ontwikkelen met oog voor historie ORIGINELE TEKST R0941, 23 september 2026
- RIS Raad M1 ChristenUnie Motie Voormalig blindeninstituut erfgoed AANGENOMEN besluitblad R0981, 23 september 2026
Beleidsdocument (1)
- Huizen Programmabegroting en belastingnota 2022 bijdragen Visio p178 R1128, november 2021
Jaarstukken (2)
- 2022 Stichting Elan Jaarverslag 2021 schoolgebouw Elan Primair Huizen in eigendom p24 p44-45 R1131, 2022
- 2026 Koninklijke Visio Jaarverantwoording 2025 jaarrekening p20-22 R1132, 2026
Document (21)
- Rechtspraak Open Data registeroverzicht uitspraken Rechtbank Amsterdam 12-8-2005 beschikbare documenten R1123, 12 augustus 2005
- Huizen totaaloverzicht 40 beoordeelde locaties huisvesting Oekrainers Visio afgevallen R0254, februari 2025
- Rechtspraak Technische documentatie Open Data van de Rechtspraak R1126, 2026
- Brief gemeente Huizen over kansrijke locaties aan bewoners van Gooise Meren (8-10-NDO-VST-GM8), scan R1142, 8 oktober 2026
- Brief gemeente Huizen over kansrijke locaties aan bewoners van Gooise Meren (8-10-NDO-VST-GM8), transcriptie R1143, 8 oktober 2026
- Bericht app programmamanager Opvang gemeente Huizen 250m-grens geanonimiseerd R1058, 9 oktober 2026
- Akte 31 december 1929 (Hyp4 2745/45): gemeente Bussum verkoopt perceel Huizen A 740 (22.275 m2) aan het Instituut tot Onderwijs van Blinden voor 54.000 gulden, met doorgegeven bepaling uit 1909 (handgeschreven registerafschrift) R1168, 31 december 1929
- Akte 16 januari 1930 (Hyp4 2742/105): N.V. Het Bosch van Bredius verkoopt ca. 6,1 ha bos aan het Instituut tot Onderwijs van Blinden; Vos, Verbeek en Hofstede Oud-Bussum doen afstand van beperkende bouwbepalingen (handgeschreven registerafschrift) R1167, 16 januari 1930
- Akte 2 augustus 2021 (Hyp4 81870/159): koop en levering Oud Bussummerweg 76 van Novum aan de gemeente Huizen, beëindiging opstalrecht school en doordecentralisatieovereenkomst, vestiging erfdienstbaarheid R1166, 2 augustus 2021
- Akte van levering 3 mei 1996 (Hyp4 13467/18): parallelwegen langs rijksweg 1 van de Staat aan de gemeente Huizen (Wet herverdeling wegenbeheer) R1164, 3 mei 1996
- Akte van rectificatie 20 november 1996 (Hyp4 13855/6): perceelnummers van de wegoverdracht 1996 gecorrigeerd R1165, 20 november 1996
- Kadaster eigendomsinformatie Huizen A 1874 (Visio-terrein, Amersfoortsestraatweg 180) R1151, 13 oktober 2026
- Kadaster eigendomsinformatie Huizen A 1866 (school, Oud Bussummerweg 76) R1152, 13 oktober 2026
- Kadaster eigendomsinformatie Huizen A 1834 (wegperceel gemeente Huizen) R1153, 13 oktober 2026
- Kadaster eigendomsinformatie Huizen A 1812 (wegperceel De Staat, IenW) R1154, 13 oktober 2026
- Kadaster eigendomsinformatie Huizen A 1811 (wegperceel gemeente Huizen) R1155, 13 oktober 2026
- Kadaster eigendomsinformatie Huizen A 1613 (wegperceel gemeente Huizen) R1156, 13 oktober 2026
- Kadaster hypotheekinformatie Huizen A 1866 (geen hypotheken of beslagen) R1157, 13 oktober 2026
- Kadaster hypotheekinformatie Huizen A 1834 (geen hypotheken of beslagen) R1158, 13 oktober 2026
- Kadaster hypotheekinformatie Huizen A 1812 (geen hypotheken of beslagen) R1159, 13 oktober 2026
- Kadaster hypotheekinformatie Huizen A 1613 (geen hypotheken of beslagen) R1160, 13 oktober 2026
Webpagina (24)
- 2006 Jaco D de Visser Architecten projectpagina Koninklijke Visio verbouwing Novum R1118, 2006
- r NL.IMRO.0406.BPBUITENWK2012-VG01 index R0147, 2012
- t NL.IMRO.0406.BPBUITENWK2012-VG01 3.6 R0163, 2012
- Huizen Verlenging huur Hotel Newport 250 plekken ISZA afloop R0077, 28 februari 2025
- 2026 KHMW Pieter Langerhuizen Lambertuszoon Fonds R0197, 2026
- 2026 Elan Primair contact Oud Bussummerweg 76 R0290, 2026
- 2026 Goois Natuurreservaat gebied Crailo aankoop 1939 R1087, 2026
- 2026 Oneindig Noord-Holland verhaal Oud-Crailoo R1088, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 489713 RUN0031 opening 1932 Wilhelmina Juliana cataloguspagina R1108, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 489714 RUN0032 Juliana na opening 1932 cataloguspagina R1109, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 495308 RUN2803 prentbriefkaart poststempel 1932 cataloguspagina R1110, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 495248 2019-05-036 aanzicht blindeninstituut cataloguspagina R1111, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 495247 digi1339 aanzicht blindeninstituut cataloguspagina R1112, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 495306 RUN2801 ansichtkaart evacuatieverblijf 1944 cataloguspagina R1113, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 495304 RUN2799 ansichtkaart blindeninstituut cataloguspagina R1114, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 495305 RUN2800 frontaal aanzicht hoofdgebouw cataloguspagina R1115, 2026
- 2026 HKB beeldbank object 486698 HKB3900 film koninklijk bezoek 1932 cataloguspagina R1116, 2026
- 2026 Rechtspraak Selectiecriteria voor publicatie van uitspraken R1124, 2026
- 2026 Rechtspraak Uitspraak opvragen Rechtbank Amsterdam R1125, 2026
- 2026 Kadaster catalogus BRK definitie Kettingbeding R1127, 2026
- 2026 Gemeente Zoetermeer Afspraken met COA beveiliging en kostenvergoeding R1133, 2026
- Visio Foundation verkoop locatie Amersfoortsestraatweg Huizen APF Amvest R0195, 21 juli 2026
- ChristenUnie Huizen Hele raad wil oog voor historie voormalig blindeninstituut R1134, 4 oktober 2026
- Huizen kansrijke locaties pagina R0262, 8 oktober 2026
Kaart/geodata (5)
- Brief gemeente Huizen over kansrijke locaties aan bewoners van Gooise Meren, overzichtskaart pagina 4 R1144, 8 oktober 2026
- Kadastrale kaart Huizen A 1874 R1161, 13 oktober 2026
- Kadastrale kaart Huizen A 1834 R1162, 13 oktober 2026
- Kadastrale kaart Huizen A 1613 R1163, 13 oktober 2026
- Kadastrale kaart Huizen A 1811 R1169, 13 oktober 2026
Bronverwijzing (geen bestand) (7)
- 2012 HKB film Blindeninstituut Bussum 1932 koninklijk bezoek HKB3900 bronverwijzing R1140, 5 januari 2012
- 2019 Stichting Novum Jaarverslag 2018 p48 toezegging bij leegstand school Huizen bronverwijzing R1135, 2019
- 2020 Stichting Novum Jaarstukken 2019 p40 par 7-4-14 garantie school Huizen bronverwijzing R1136, 2020
- Huizen Collegevoorstel Gebouw Visio en verzoek herhuisvesting Elan Z.099208 D.984725 bronverwijzing R1139, 16 januari 2020
- 2021 Koninklijke Visio Jaarrekening 2020 p21 mogelijke verplichting aan gemeente Huizen bronverwijzing R1137, 2021
- 2022 Koninklijke Visio Jaarverantwoording Raad van Toezicht 2021 p13 overdracht school Huizen bronverwijzing R1138, 2022
- Nationaal Archief toegang 2-09-46 inv 10848 Het Bosch van Bredius en Nieuwe Instituut archief GEND bronverwijzing R1141, 2026
Tussen hei en bos,